Sa'y lügatte "koşmak, çaba sarf etmek"manalarına gelir. Terim olarak ise; Kabe'nin doğu tarafında bulunan Safa-Merve tepeleri arasında, Safa'dan başlamak, Merve'de son bulmak üzere dört gidiş, üç geliş olmak üzere yedi defa gidip-gelmekten ibarettir. Safa'dan Merve'ye her gidişe ve Merve'den Safa'ya her dönüşe bir şavt denir. Yaklaşık 350 m'lik bu mesafeye "Mes'a"yani sa'yın yapıldığı yer denir.

Kur'ânı Kerim'de "Safa ile Merve Allah'ın belirlediği nişanelerdir. Kim hac veya umre niyetiyle Kabe'yi ziyaret ederse oraları tavaf etmesinde bir beis yoktur."buyurularak sa'yın ehemmiyeti vurgulanmıştır. (Bakara, 158)

a) Sa'yin Sahih (Geçerli) Olmasının Şartları

1- Sa'yi, ihrama girdikten yani hac veya umre yahut her ikisi için niyet ve telbiye yapıktan sonra yapmak.

İhrama girmeden önce, hac veya umre menasikinden hiçbiri yapılamaz.

Sa'yin sahih olması için, ihrama girdikten sonra yapılması şart ise de ihramlı olarak yapılması şart değildir; belirli menasik tamamlanıp ihramdan çıktıktan sonra yapılabilir. Nitekim hac için ihrama giren kimse, kurban bayramının ilk günü fecr-i sadıktan önce ihramdan çıkamayacağı için, Arafat vakfesinden önce hac sa'yini yapmak isterse, ihramlı olarak sa'y yapar. Arafat dönüşü ziyaret tavafından sonra yapılırsa, ihramsız olarak da yapabilir. En faziletlisi ve sünnete uygun olan da budur. Umre sayinin ihramlı olarak yapılması vaciptir. Umre tavafının dördüncü şavtından sonra tıraş olan kişi, ihramdan çıkmış olur. Bu kişinin ihramsız olarak yapacağı umre sa'yi sahihtir, fakat sa'yi tamamlamadan ihramdan çıkarak vacibi terk ettiği için ceza (dem) gerekir.

2- Hac sa'yini hac ayları başladıktan sonra yapmak.

İhrama girme dışında, hacla ilgili menasikin hiçbiri, hac ayları girmeden yapılamaz.

3- Muteber bir tavafın akabinde yapılması.

Sa'y tek başına müstakil bir nüsük (Hac fiili) değildir. Muteber tavaf ise, cünüp, aybaşı ve lohusa olarak yapılmamış olan tavaftır.

4- Şavtların çoğunun yani en az dördünün yapılmış olması.

Hanefi mezhebinde, sa'yin yedi şavtından dördü rükün, üçü vaciptir. Diğer üç mezhepte bütün şavtlar rükündür.

5-Sa'ya Safa tepesinden başlamak.

Merve'den başlanırsa ilk şavt sahih olmaz.

b) Sa'yın Vacipleri

1. Sa'yın yürüyerek yapılması.

Hastalık, yaşlılık, sakatlık....gibi sebeplerle yürüyerek sa'y yapamayanlar, araba ile yaparlar.

2. Sa'yın yedi şavta tamamlanması.

c) Sa'yin Sünnetleri

1.Tavaf ile Sa'yı peş peşe yapmak

2. Sa'yı abdestli olarak yapmak

3. Üzerinde ve elbisesinde namaza mani pislik bulunmamak

4.Sa'ya başlamadan önce Hacerü'l- esved i selâmlamak

5. Her şavtta Safa ve Merve'nin, Kabe'nin görülebileceği yerlerine kadar çıkmak

6. Şavtları peş peşe yapmak.

7. Erkekler, yeşil ışıkla işaretlenmiş sütunlar arasında, süratli ve çalımlı yürüyerek "hervele"yapmak.

8. Sa'y yaparken tekbir, tehlil ve dua ile meşgul olmak.

a) Sa'yin Yapılışı

Tavaf yaptıktan sonra Safa tepesine gidilir, Hacerü'l- Esved selâmlandıktan sonra hac ise hac, umre ise umre sa'yine "Allah'ım Senin rızan için Safa ile Merve arasında yedi şavt hac (veya umre) sa'yini yapmak istiyorum. Bunu bana kolaylaştır ve kabul buyur diyerek niyet edilir.. "Tekbir, tehlil, zikir ve dualarla Merve'ye doğru yürünür, hervele esnasında; "Rabbim, günahlarımı bağışla, bize merhamet et, kusurlarımızı affeyle ve bize ikram eyle, bildiğin bütün günahlarımızı bağışla; çünkü sen bizim bilmediklerimizi de biliyorsun, şüphe yok ki, sen en Aziz ve en Kerîm olansın."duası okunur. Safa'dan Merve'ye dört gidiş Merve'den Safa'ya üç dönüş olmak üzere yedi şavt yapılınca Sa'y tamamlanmış olur.

Sa'y kendi başına müstakil bir ibadet değildir. Mutlaka bir tavaftan sonra yapılır. Hac ve umre için birer defa sa'y yapılır, sa'yin nafilesi yoktur. Dolayısıyla her tavaftan sonra sa'y yapılmaz.