Buradasınız: Ana SayfaKAYNAKLARTecvid
  

İzhar, Tanımı ve Çeşitleri

Yazar : hikmet.net


Tarih : 3/28/2012

1. İzhârın Tanımı

Sözlükte “açıklamak, meydana koymak” anlamlarına gelen izhâr, tecvid ilminde, iki harfin birbirinden uzaklaşarak ayrılmasıdır.” diye tarif edilir. Yani izharda her harfin bizzat kendi hakkını vermek vardır.

2. İzhârın Çeşitleri

Sakin Nûn (نْ) ve Tenvinin ( ٌ ً ٍ )  İzhârı

Sakin nûn (نْ) veya tenvinden ( ٌ ً ٍ ) sonra boğaz harflerinden biri gelirse “izhâr” olur.

Boğaz harfleri, aşağıdaki kelimelerin baş harfleri[1] olan (ا, ح ,خ ,ع ,غ , ه) harfleridir.

﴿ اَللّٰهُ ﴾ ﴿ حَيٌّ ﴾ ﴿ خَالِقٌ ﴾ ﴿ عَدْلٌ ﴾﴿ غَنِيٌّ ﴾ ﴿ هَادِيًا ﴾

Sakin nûn veya tenvin ile izhâr harfleri, aynı kelimede de ayrı kelimede de bulunabilirler:

: Ve yenevne﴿ وَ يَنْئَوْنَ ﴾ : küllün âmene﴿ كُلٌّ اٰمَنَ ﴾ ا

: Venhar﴿ وَانْحَرْ ﴾ : Nârun hâmiye﴿ نَارٌ حَامِيَةٌ ﴾        ح

﴿ وَالْمُنْخَنِقَةُ ﴾                                                       ﴿ يَوْمَئِذٍ خَاشِعَةٌ ﴾        خ

﴿ اَنْعَمْتَ ﴾                                       ﴿ نَبَؤٌا عَظِيمٌ ﴾    ع

﴿ فَسَيُنْغِضُونَ ﴾              ﴿ فَظًّا غَليظَ الْقَلْبِ ﴾       غ

﴿ مِنْهَُ ﴾                           ﴿ جُرُفٍ هَارٍ ﴾. ه

Kısaca izhâr yapılırken, sakin nûn (نْ) veya tenvin ( ٌ ً ٍ ) açıkça okunur.

Sakin Mîmin (مْ) İzhârı

Sakin mîmden (مْ) sonra “mîm” ve “bâ”nın dışındaki harflerden biri gelirse izhâr olur ve bu izhâra “izhâr-ı şefevî” (dudak izharı) da denir. Yani bu durumda mim açıkça söylenir.

Örnekler:

: İlâhüküm ilâhüvvvâhidün﴿اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَاحِدٌ ﴾ : ez-Zamânü﴿ الظَّمْاٰنُ ﴾ ا

: Enne lehüm cennâtün﴿ اَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٌ ﴾ : Merci’uküm cemî’anمَرْجِعُكُمْ جَميعًا ﴾ ج

: Leallehüm yerci’ûn         ﴿ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ﴾ : tehdi’l-‘umye﴿ تَهْدِي الْعُمْيَ ﴾ ى

Sakin “mîm”in, “mîm” ve “bâ”nın dışındaki harflerle karşılaştığında izhârlı okunması vaciptir.

Kelime İzhârı

Sakin nûndan (نْ) sonra “vâv” veya “yâ” harflerinden biri gelir ve bunlar aynı kelimede bulunursa[2] izhâr yapılır. Bu izhâra “kelime izhârı” denir.

Bu durum Kur’ân-ı Kerim’de, ﴿اَلدُّنْيَا﴾ ﴿صِنْوَانٌ﴾ ﴿قِنْوَانٌ﴾ ﴿بُنْيَانٌ kelimelerinde görülür.



[1] NOT: Kelimeleri ezberde tutmak daha kolay ve kalıcı olduğu için bu yöntem kullanılabilir.

[2] Ayrı kelimelerde bulunurlarsa “idğâm-ı mealğunne” olur.